Đỗ Đức Dũng ngày 16/5/2026
Lời tựa
Ở tuổi này, việc học lại tiếng Anh chỉ là một cách để tìm thêm niềm vui cho chính mình, để làm mới trí óc, để thấy mình vẫn còn có thể học thêm, hiểu thêm và suy nghĩ thêm về những điều tưởng như rất quen thuộc.
Trong quá trình học lại, tôi được nghe lại giới thiệu và giảng giải về nhiều loại câu hỏi khác nhau. Trong đó, nhóm câu hỏi 5W1H gồm What, Where, Why, How, Who, When là một nội dung rất cơ bản. Ban đầu, tôi nhìn chúng như những từ để hỏi trong ngữ pháp tiếng Anh: hỏi cái gì, ở đâu, vì sao, như thế nào, ai, khi nào.
Nhưng càng suy nghĩ, tôi càng nhận ra rằng những từ hỏi tưởng như rất đơn giản ấy không chỉ thuộc về ngôn ngữ. Chúng còn gợi mở một cách tư duy rất có ích trong cuộc sống và công việc.
Từ trải nghiệm của bản thân, tôi thấy rằng trước nhiều vấn đề cần giải quyết, không ít anh chị em, đồng nghiệp, bạn bè, con cháu, và cả chính bản thân tôi, nhiều khi vẫn khá lúng túng. Có khi ta chưa gọi đúng tên vấn đề. Có khi chưa biết vấn đề nằm ở đâu. Có khi chưa hiểu vì sao nó xảy ra. Có khi vội tìm cách làm nhưng chưa rõ nguyên nhân. Có khi có giải pháp nhưng chưa rõ ai làm. Có khi giao việc rồi nhưng chưa xác định thời gian hoàn thành.
Chính sự lúng túng đó làm cho nhiều việc vốn có thể sáng rõ lại trở nên rối rắm. Nhiều cuộc trao đổi kéo dài nhưng chưa đi đến kết luận. Nhiều kế hoạch có ý tưởng tốt nhưng khi triển khai lại thiếu mạch lạc, thiếu trách nhiệm cụ thể và thiếu tiến độ rõ ràng.
Vì vậy, tôi viết bài này như một sự tổng hợp và cũng như một gợi mở. Từ sáu câu hỏi quen thuộc trong tiếng Anh, tôi thử sắp xếp lại thành một trình tự tư duy:
What – Vấn đề là gì?
Where – Vấn đề nằm ở đâu?
Why – Vì sao vấn đề xảy ra?
How – Giải quyết bằng cách nào?
Who – Ai làm, ai chịu trách nhiệm?
When – Khi nào làm, làm trong bao lâu?
Đây không phải là một lý thuyết cao siêu. Cũng không phải là một phương pháp mới mẻ do tôi nghĩ ra. Nó chỉ là một cách nhìn lại những điều rất cơ bản, từ kinh nghiệm học tập, làm việc và quan sát cuộc sống. Nhưng đôi khi, chính những điều cơ bản nếu được sắp xếp lại một cách có trật tự lại có thể giúp ta suy nghĩ rõ hơn, hành động chắc hơn và đi đến kết quả tốt hơn.
Tôi viết bài này để chia sẻ với đồng nghiệp, anh em, bạn bè và con cháu của tôi. Biết đâu, trong một lúc nào đó, khi đứng trước một việc khó, một vấn đề rối, một quyết định cần cân nhắc, sáu câu hỏi nhỏ này lại có thể trở thành một gợi ý hữu ích.
1. Một cách nhìn từ những câu hỏi rất quen thuộc
Trong cuộc sống, trong công việc, trong quản lý, nghiên cứu hay trong những việc rất đời thường của gia đình, chúng ta thường xuyên phải đối diện với những vấn đề cần suy nghĩ, phân tích, lựa chọn và hành động.
Có những việc ban đầu tưởng rất đơn giản, nhưng khi bắt tay vào làm lại trở nên rối rắm. Có những cuộc họp bàn rất nhiều nhưng cuối cùng vẫn chưa rõ vấn đề thực sự là gì, nằm ở đâu, vì sao xảy ra, giải quyết bằng cách nào, ai làm và làm trong bao lâu. Có những kế hoạch được viết rất công phu nhưng khi triển khai lại thiếu trọng tâm, thiếu người chịu trách nhiệm, thiếu thời gian cụ thể và thiếu phương pháp tổ chức thực hiện.
Nhiều khi, cái thiếu không phải là thông tin. Cái thiếu là một phương pháp tư duy để sắp xếp thông tin, nhìn rõ vấn đề và biến nhận thức thành hành động.
Trong rất nhiều phương pháp tư duy, có một bộ câu hỏi rất đơn giản nhưng vô cùng hữu ích. Đó là sáu từ tiếng Anh quen thuộc:
What, Where, Why, How, Who, When.
Dịch sang tiếng Việt, đó là:
What – Vấn đề là gì?
Where – Vấn đề nằm ở đâu?
Why – Vì sao vấn đề xảy ra?
How – Giải quyết bằng cách nào?
Who – Ai làm, ai liên quan, ai chịu trách nhiệm?
When – Khi nào làm, làm trong bao lâu, khi nào hoàn thành?
Trong hệ thống câu hỏi 5W1H quen thuộc, sáu từ này thường được dùng để thu thập thông tin đầy đủ về một sự việc, một hiện tượng hay một sự kiện. Tuy nhiên, nếu biết sắp xếp theo một trật tự hợp lý, chúng còn có thể trở thành một phương pháp tư duy rất mạnh mẽ để giải quyết vấn đề.
Theo tôi, trong tư duy giải quyết vấn đề, một trật tự rất tự nhiên và mạch lạc là:
What → Where → Why → How → Who → When
Nghĩa là:
Biết vấn đề là gì → biết nó nằm ở đâu → hiểu vì sao nó xảy ra → tìm cách giải quyết → xác định ai làm → xác định thời gian thực hiện.
Đó là một chuỗi tư duy đi từ nhận diện đến phân tích, từ phân tích đến giải pháp, từ giải pháp đến tổ chức thực hiện và từ tổ chức thực hiện đến kết quả.
2. Mạch tư duy về câu hỏi được sắp xếp đúng
2.1. What – Trước hết phải gọi đúng tên vấn đề
Khi đứng trước bất kỳ việc gì, câu hỏi đầu tiên cần đặt ra là:
Vấn đề là gì?
Việc gì đang xảy ra?
Ta đang muốn giải quyết điều gì?
Mục tiêu cần đạt là gì?
Kết quả cuối cùng cần có là gì?
Điều gì là trọng tâm, điều gì chỉ là biểu hiện bên ngoài?
Đây là câu hỏi nền tảng nhất. Nếu chưa xác định đúng vấn đề, mọi phân tích phía sau đều có thể đi lệch hướng.
Trong thực tế, rất nhiều việc bị rối không phải vì người thực hiện thiếu cố gắng, mà vì ngay từ đầu chưa gọi đúng tên vấn đề. Một vấn đề mơ hồ sẽ dẫn đến cách hiểu mơ hồ. Cách hiểu mơ hồ sẽ dẫn đến giải pháp mơ hồ. Giải pháp mơ hồ thì rất khó tạo ra kết quả rõ ràng.
Ví dụ, khi nói “công việc chưa hiệu quả”, câu này vẫn còn quá chung chung. Cần hỏi rõ hơn: chưa hiệu quả ở khâu nào? Do chậm tiến độ, chất lượng chưa đạt, phối hợp chưa tốt, thiếu nhân lực, thiếu công cụ, thiếu dữ liệu hay quy trình chưa hợp lý?
Khi nói “một dự án đang gặp khó khăn”, cũng cần hỏi: khó khăn cụ thể là gì? Khó khăn về kỹ thuật, tài chính, pháp lý, nhân lực, tiến độ, sự phối hợp hay sự đồng thuận?
Câu hỏi What giúp ta biến một cảm nhận chung chung thành một vấn đề cụ thể. Nó giống như việc đặt một điểm mốc đầu tiên trên bản đồ tư duy. Nếu điểm mốc ban đầu sai, con đường đi tiếp rất dễ sai.
Vì vậy, muốn giải quyết tốt một vấn đề, trước hết phải gọi đúng tên vấn đề.
2.2. Where – Vấn đề nằm ở đâu, trong bối cảnh nào?
Sau khi đã biết vấn đề là gì, câu hỏi tiếp theo là:
Vấn đề nằm ở đâu?
Nó xảy ra ở đâu?
Nằm ở khâu nào?
Thuộc bộ phận nào?
Thuộc địa bàn nào?
Trong phạm vi nào?
Điểm nghẽn nằm ở đâu?
Bối cảnh cụ thể của vấn đề là gì?
“Where” thường được hiểu là “ở đâu”, nhưng trong tư duy, nó rộng hơn một địa điểm vật lý. “Where” còn là bối cảnh, phạm vi, không gian tác động và vị trí của vấn đề trong toàn bộ hệ thống.
Một vấn đề nếu không được đặt vào đúng bối cảnh thì rất dễ bị hiểu sai. Cùng một hiện tượng nhưng xảy ra ở những nơi khác nhau, trong những điều kiện khác nhau, có thể có nguyên nhân khác nhau và cần cách xử lý khác nhau.
Trong công việc, câu hỏi “Where” giúp ta tránh nói chung chung. Thay vì nói “quy trình có vấn đề”, cần xác định rõ vấn đề nằm ở khâu tiếp nhận, xử lý, phối hợp, phê duyệt, kiểm tra hay đánh giá. Thay vì nói “địa phương gặp khó khăn”, cần xác định khó khăn nằm ở vùng nào, nhóm dân cư nào, loại hình sản xuất nào, hệ thống hạ tầng nào, điều kiện tự nhiên nào.
Trong quản lý, “Where” giúp ta xác định đúng địa chỉ của vấn đề. Trong nghiên cứu, nó giúp ta xác định đúng phạm vi phân tích. Trong đời sống, nó giúp ta hiểu rằng mỗi sự việc đều có hoàn cảnh riêng, không thể tách khỏi môi trường đã tạo nên nó.
Một giải pháp có thể đúng ở nơi này nhưng chưa chắc đúng ở nơi khác. Một mô hình có thể thành công trong điều kiện này nhưng chưa chắc có thể áp dụng nguyên xi trong điều kiện khác.
Vì vậy, sau khi hỏi What, cần hỏi tiếp Where. Biết vấn đề là gì chưa đủ, còn phải biết nó nằm ở đâu và trong bối cảnh nào.
2.3. Why – Vì sao vấn đề xảy ra và vì sao cần giải quyết?
Khi đã xác định được vấn đề là gì và nằm ở đâu, câu hỏi tiếp theo là:
Vì sao?
Vì sao vấn đề này xảy ra?
Vì sao nó kéo dài?
Vì sao cách làm hiện nay chưa hiệu quả?
Vì sao cần giải quyết vấn đề này?
Vì sao nó quan trọng?
Vì sao nếu không xử lý thì hậu quả sẽ lớn hơn?
Nếu What giúp ta gọi tên vấn đề, Where giúp ta đặt vấn đề vào đúng bối cảnh, thì Why giúp ta đi vào bản chất.
Trong thực tế, nhiều khi chúng ta chỉ xử lý hiện tượng mà chưa chạm đến nguyên nhân. Thấy chậm thì thúc tiến độ. Thấy sai thì yêu cầu sửa. Thấy kết quả thấp thì phê bình. Thấy vướng mắc thì yêu cầu báo cáo. Những việc đó có thể cần thiết, nhưng nếu không hỏi “vì sao”, nguyên nhân sâu xa vẫn còn đó và vấn đề rất dễ lặp lại.
Câu hỏi Why giúp ta tránh tư duy đối phó. Nó buộc ta phải nhìn sâu hơn vào nguyên nhân, động lực, mâu thuẫn, điểm nghẽn và ý nghĩa của việc cần làm.
Tuy nhiên, hỏi “Why” không nên nhằm mục đích quy trách nhiệm một cách nặng nề. Một câu hỏi “vì sao” đúng không phải để tìm người có lỗi, mà để tìm nguyên nhân đúng. Khi nguyên nhân được nhận diện đúng, giải pháp mới có cơ sở vững chắc.
Trong cuộc sống, “Why” cũng giúp ta sống có ý thức hơn. Trước khi làm một việc, ta có thể tự hỏi: vì sao mình làm việc này? Nó có thật sự cần thiết không? Nó có ích cho ai? Nó có phù hợp với giá trị mình theo đuổi không?
Một người biết hỏi “Why” là một người không dễ bị cuốn theo thói quen, phong trào hay cảm xúc nhất thời. Một tổ chức biết hỏi “Why” là một tổ chức có khả năng học hỏi, điều chỉnh và phát triển bền vững hơn.
2.4. How – Giải quyết bằng cách nào?
Sau khi đã hiểu vấn đề, bối cảnh và nguyên nhân, câu hỏi tiếp theo là:
Làm như thế nào?
Giải quyết bằng cách nào?
Có những phương án nào?
Phương án nào khả thi nhất?
Cần nguồn lực gì?
Theo quy trình nào?
Dùng công cụ nào?
Kiểm tra và đánh giá kết quả bằng cách nào?
Đây là bước chuyển từ nhận thức sang giải pháp.
Một vấn đề được phân tích đúng nhưng không có cách làm phù hợp thì vẫn không tạo ra kết quả. Ngược lại, nếu vội vàng hỏi “làm thế nào” khi chưa rõ vấn đề là gì, nằm ở đâu và vì sao xảy ra, giải pháp có thể nhanh nhưng chưa chắc đúng.
Vì vậy, How nên được đặt sau What, Where, Why. Cách làm phải xuất phát từ vấn đề thật, bối cảnh thật và nguyên nhân thật. Khi đó, giải pháp mới không phải là giải pháp cảm tính, mà là giải pháp có căn cứ.
Trong công việc, câu hỏi “How” giúp hình thành phương án hành động: cần làm những bước nào, huy động nguồn lực nào, phối hợp ra sao, kiểm tra thế nào, điều chỉnh thế nào và làm sao để đo được kết quả.
Trong quản lý, “How” giúp biến mục tiêu thành quy trình. Trong nghiên cứu, nó giúp biến câu hỏi khoa học thành phương pháp thực hiện. Trong cuộc sống, nó giúp biến mong muốn thành hành động cụ thể.
Không có How, mọi phân tích có thể dừng lại ở lý thuyết. Nhưng nếu chỉ có How mà thiếu What, Where, Why, hành động có thể trở nên vội vàng, thiếu nền tảng và dễ sai hướng.
2.5. Who – Ai làm, ai chịu trách nhiệm, ai liên quan?
Sau khi đã có cách làm, cần hỏi tiếp:
Ai làm?
Ai chịu trách nhiệm chính?
Ai phối hợp thực hiện?
Ai có quyền quyết định?
Ai có chuyên môn phù hợp?
Ai được hưởng lợi?
Ai chịu tác động?
Ai cần được thông tin?
Ai cần tham gia để giải pháp có thể thực hiện được?
Không có vấn đề nào trong đời sống và công việc lại hoàn toàn tách rời khỏi con người. Mọi kế hoạch, chính sách, dự án hay công việc cuối cùng đều do con người thực hiện và tác động đến con người.
Trong thực tế, nhiều kế hoạch thất bại không phải vì thiếu ý tưởng, mà vì không rõ ai chịu trách nhiệm. Khi ai cũng nghĩ việc đó là của người khác, cuối cùng không ai làm đến nơi đến chốn. Khi trách nhiệm không rõ, công việc dễ bị đùn đẩy. Khi vai trò không rõ, phối hợp dễ chồng chéo. Khi không xác định đúng người liên quan, giải pháp dễ thiếu thực tế.
Câu hỏi Who giúp biến giải pháp thành trách nhiệm cụ thể.
Người chủ trì biết trách nhiệm của mình.
Người phối hợp biết vai trò của mình.
Người quản lý biết cần theo dõi ai.
Người liên quan biết mình cần tham gia ở đâu.
Người chịu tác động được nhìn nhận trong quá trình ra quyết định.
Trong gia đình cũng vậy, một việc chung nếu chỉ nói “nhà mình phải làm” thì vẫn còn mơ hồ. Nhưng nếu xác định rõ ai chuẩn bị, ai thực hiện, ai hỗ trợ, ai theo dõi, mọi việc sẽ nhẹ nhàng và rõ ràng hơn.
Tư duy tốt không chỉ là tư duy về sự việc, mà còn là tư duy về con người. Vì con người vừa là chủ thể hành động, vừa là đối tượng chịu tác động của hành động.
2.6. When – Khi nào làm, làm trong bao lâu, khi nào hoàn thành?
Câu hỏi cuối cùng để biến kế hoạch thành hành động có thể kiểm soát là:
Khi nào?
Khi nào bắt đầu?
Khi nào hoàn thành?
Làm trong bao lâu?
Mốc kiểm tra là khi nào?
Khi nào cần báo cáo?
Khi nào cần điều chỉnh?
Khi nào là thời điểm phù hợp nhất để hành động?
Không có thời gian, kế hoạch rất dễ trở thành mong muốn. Không có thời hạn, trách nhiệm dễ bị kéo dài. Không có mốc kiểm tra, việc thực hiện dễ bị buông lỏng.
Câu hỏi When đưa yếu tố tiến độ vào tư duy. Nó giúp hành động có nhịp điệu, có giới hạn và có khả năng kiểm soát.
Trong công việc, “When” gắn với tiến độ, lịch trình, thứ tự ưu tiên và thời hạn hoàn thành. Trong cuộc sống, “When” còn gắn với sự đúng lúc. Có những việc cần làm ngay. Có những việc cần chuẩn bị lâu dài. Có những việc phải chờ thêm điều kiện. Có những lời cần nói đúng thời điểm. Có những quyết định cần thêm thời gian để chín muồi.
Một việc đúng nhưng làm sai thời điểm có thể không đạt kết quả. Một giải pháp tốt nhưng triển khai quá muộn có thể mất đi giá trị. Một kế hoạch hay nhưng không có thời hạn có thể mãi nằm trên giấy.
Vì vậy, When là câu hỏi giúp khép lại vòng tư duy bằng một yêu cầu rất thực tế: hành động phải có thời gian, có mốc kiểm tra và có điểm kết thúc.
3. Sức mạnh nằm ở mối liên kết giữa sáu câu hỏi
Điều quan trọng nhất không phải là từng câu hỏi riêng lẻ, mà là mối liên kết giữa chúng.
Sáu câu hỏi này tạo thành một chuỗi tư duy logic:
What giúp xác định đúng vấn đề.
Where giúp đặt vấn đề vào đúng vị trí và bối cảnh.
Why giúp tìm nguyên nhân và ý nghĩa.
How giúp xác định cách giải quyết.
Who giúp giao trách nhiệm cho đúng người.
When giúp đưa hành động vào tiến độ cụ thể.
Có thể tóm tắt thành một dòng:
Biết việc gì → biết ở đâu → hiểu vì sao → biết cách làm → biết ai làm → biết khi nào hoàn thành.
Nếu thiếu What, ta không biết mình đang giải quyết việc gì.
Nếu thiếu Where, ta không biết vấn đề nằm ở đâu và trong bối cảnh nào.
Nếu thiếu Why, ta không hiểu nguyên nhân và ý nghĩa.
Nếu thiếu How, ta không có phương pháp hành động.
Nếu thiếu Who, không ai chịu trách nhiệm cụ thể.
Nếu thiếu When, công việc không có tiến độ và thời hạn.
Chính sự liên kết này làm cho sáu câu hỏi trở thành một phương pháp tư duy hoàn chỉnh. Nó không chỉ giúp ta thu thập thông tin, mà còn giúp ta phân tích, quyết định, tổ chức thực hiện và kiểm soát kết quả.
4. Một bảng kiểm đơn giản cho mọi vấn đề
Mỗi khi đứng trước một công việc, một kế hoạch, một quyết định hay một khó khăn, ta có thể tự hỏi theo thứ tự sau:
| Câu hỏi | Nội dung cần làm rõ |
| What? | Vấn đề là gì? Việc cần làm là gì? Mục tiêu là gì? |
| Where? | Vấn đề nằm ở đâu? Trong phạm vi nào? Bối cảnh nào? |
| Why? | Vì sao xảy ra? Vì sao cần giải quyết? Nguyên nhân là gì? |
| How? | Giải quyết bằng cách nào? Phương pháp nào? Nguồn lực nào? |
| Who? | Ai làm? Ai chịu trách nhiệm? Ai phối hợp? Ai chịu tác động? |
| When? | Khi nào bắt đầu? Khi nào hoàn thành? Mốc kiểm tra là gì? |
Bảng kiểm này đơn giản nhưng rất hữu ích. Nó có thể áp dụng trong nhiều tình huống: viết một báo cáo, xây dựng một kế hoạch, tổ chức một cuộc họp, phân tích một sự cố, triển khai một dự án, giải quyết một việc gia đình hay hướng dẫn con cháu học cách suy nghĩ có trật tự.
Chỉ cần đi qua sáu câu hỏi này một cách nghiêm túc, nhiều vấn đề sẽ trở nên sáng rõ hơn. Ta sẽ bớt cảm tính hơn, bớt vội vàng hơn, bớt rối hơn và hành động có cơ sở hơn.
5. Bài học trong tư duy
Bài học lớn nhất từ sáu câu hỏi này là: muốn có câu trả lời tốt, trước hết phải biết đặt câu hỏi đúng và đặt theo một trật tự hợp lý.
Trong thời đại hiện nay, thông tin rất nhiều. Điều khó không chỉ là tìm thông tin, mà là biết chọn lọc, sắp xếp và hiểu đúng thông tin. Người có tư duy tốt không nhất thiết là người trả lời nhanh nhất. Người có tư duy tốt là người biết hỏi những câu hỏi làm sáng tỏ bản chất vấn đề.
Một câu hỏi đúng có thể mở ra hướng đi mới.
Một câu hỏi sai có thể làm cả quá trình đi lệch hướng.
Một câu hỏi sâu có thể giúp ta chạm đến bản chất.
Một câu hỏi cụ thể có thể biến ý tưởng thành hành động.
Sáu câu hỏi What, Where, Why, How, Who, When nhắc chúng ta rằng tư duy không nên vội vàng. Trước một vấn đề, cần biết dừng lại, quan sát, phân tích, kết nối và sau đó mới hành động.
Trong công việc, trước khi triển khai một nhiệm vụ, hãy hỏi:
Việc cần làm là gì?
Nó nằm ở đâu, trong phạm vi nào?
Vì sao phải làm, vì sao vấn đề xảy ra?
Làm bằng cách nào?
Ai làm, ai chịu trách nhiệm?
Làm khi nào, trong bao lâu?
Trong cuộc sống, khi gặp một khó khăn, ta cũng có thể tự hỏi như vậy. Cách hỏi này giúp ta bình tĩnh hơn, sáng rõ hơn và tránh phản ứng vội vàng theo cảm xúc.
Một người biết đặt câu hỏi đúng sẽ không dễ bị cuốn vào sự rối rắm của hiện tượng. Một tổ chức biết đặt câu hỏi đúng sẽ làm việc khoa học hơn. Một gia đình biết trao đổi bằng những câu hỏi đúng sẽ dễ chia sẻ, phân công và thấu hiểu hơn.
6. Giá trị đối với công việc, gia đình và thế hệ sau
Tôi cho rằng sáu câu hỏi này không chỉ hữu ích cho người làm quản lý, nghiên cứu, kỹ thuật hay kinh doanh. Nó cũng rất hữu ích cho các bạn trẻ, các con, các cháu của tôi cũng như cho bất kỳ ai muốn rèn luyện cách suy nghĩ chặt chẽ và sống có trách nhiệm hơn.
Trong học tập, nó giúp các em hiểu bài sâu hơn thay vì học thuộc máy móc.
Trong công việc, nó giúp người trẻ biết phân tích nhiệm vụ trước khi hành động.
Trong gia đình, nó giúp các thành viên trao đổi rõ ràng hơn, bớt hiểu lầm hơn.
Trong quản lý, nó giúp người lãnh đạo ra quyết định có căn cứ hơn.
Trong cuộc sống, nó giúp mỗi người biết tự hỏi mình trước khi lựa chọn.
Một người biết đặt câu hỏi đúng sẽ dần hình thành thói quen suy nghĩ cẩn trọng. Một gia đình biết trao đổi bằng những câu hỏi đúng sẽ dễ chia sẻ và thấu hiểu hơn. Một tổ chức biết vận hành bằng những câu hỏi đúng sẽ làm việc khoa học và hiệu quả hơn.
7. Như một lời kết: Sáu câu hỏi ngắn, một phương pháp tư duy dài lâu
What, Where, Why, How, Who, When là sáu câu hỏi ngắn gọn, nhưng nếu biết sử dụng đúng, chúng có thể trở thành một phương pháp tư duy rất mạnh mẽ.
Chúng giúp ta nhìn rõ vấn đề.
Chúng giúp ta đặt vấn đề vào đúng bối cảnh.
Chúng giúp ta tìm nguyên nhân và ý nghĩa.
Chúng giúp ta xác định cách giải quyết.
Chúng giúp ta giao trách nhiệm cho đúng người.
Chúng giúp ta đưa hành động vào thời gian cụ thể.
Trong cuộc sống, không phải lúc nào chúng ta cũng có ngay câu trả lời đúng. Nhưng nếu biết đặt câu hỏi đúng, ta đã đi được một nửa con đường.
Mỗi khi gặp một vấn đề, thay vì vội vàng kết luận hoặc hành động theo cảm tính, hãy thử chậm lại và tự hỏi:
Vấn đề là gì?
Nó nằm ở đâu?
Vì sao nó xảy ra?
Giải quyết bằng cách nào?
Ai làm, ai chịu trách nhiệm?
Khi nào làm và khi nào hoàn thành?
Sáu câu hỏi ấy, nếu được sử dụng thường xuyên, sẽ dần trở thành một thói quen tư duy. Và một thói quen tư duy đúng sẽ giúp ta làm việc chặt chẽ hơn, sống sâu sắc hơn, tổ chức hành động tốt hơn và đi đến những kết quả bền vững hơn.
Đó cũng là điều tôi muốn chia sẻ với đồng nghiệp, bạn bè và con cháu của mình:
Trước khi tìm câu trả lời, hãy học cách đặt câu hỏi cho đúng.