Nhân và Nghĩa,
Hơn ba mươi năm làm nghề quy hoạch, ba nghiệm ra một điều: Có những vấn đề người ta mất rất nhiều thời gian để tìm giải pháp nhưng cuối cùng vẫn không giải quyết được. Không phải vì thiếu người giỏi. Mà đôi khi bởi ngay từ đầu đã đặt chưa đúng câu hỏi.
Cuộc đời cũng vậy. Khi gặp khó khăn, thay vì chỉ hỏi: “Tại sao chuyện này lại xảy ra với mình?” Hãy thử hỏi: “Bây giờ mình có thể làm gì?” Khi muốn kiếm nhiều tiền, thay vì chỉ hỏi: “Làm sao để kiếm thật nhiều?” Hãy thử hỏi: “Mình có thể tạo ra giá trị gì mà người khác cần?” Khi bị ai đó phản đối, thay vì lập tức nghĩ: “Họ sai.” Hãy thử hỏi: “Có điều gì họ nhìn thấy mà mình chưa nhìn thấy không?” Nhiều khi, vấn đề không thay đổi. Chỉ có câu hỏi thay đổi. Nhưng khi câu hỏi thay đổi, cách mình nhìn vấn đề cũng thay đổi – và từ đó, con đường đi đến lời giải có thể hoàn toàn khác.
Ngày nay, với Internet và trí tuệ nhân tạo, các con có thể nhận được một câu trả lời chỉ trong vài giây. Đó là một lợi thế rất lớn mà thế hệ ba ngày trước không có. Nhưng chính vì câu trả lời đến quá nhanh, ba lại càng mong các con đừng đánh mất khả năng tự hỏi, tự nghi ngờ, tự kiểm chứng và tự suy nghĩ. AI có thể giúp các con tìm câu trả lời. Nhưng câu hỏi nào đáng để đặt ra, câu trả lời nào đáng tin và cuối cùng mình lựa chọn thế nào – trách nhiệm ấy vẫn thuộc về chính mình.
Đừng tin một điều chỉ vì nó được nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Đừng tin chỉ vì một người nổi tiếng nói. Và cũng đừng vội phản đối chỉ vì điều đó khác với suy nghĩ hiện tại của mình.Hãy tìm hiểu. Hãy đối chiếu. Hãy kiểm chứng. Và cuối cùng hãy tự hỏi: “Điều này có thực sự hợp lý không?” Ngay cả những gì ba viết cho các con cũng vậy. Đừng tin chỉ vì đó là lời của ba. Hãy đọc. Hãy suy nghĩ. Điều nào các con thấy đúng, hãy giữ lại. Điều nào không còn phù hợp với thời đại và hoàn cảnh của mình, hãy mạnh dạn suy nghĩ lại. Nếu một ngày các con có thể tranh luận với ba bằng những lý lẽ chín chắn hơn, ba không buồn. Ba sẽ vui. Bởi điều đó có nghĩa các con đã thực sự trưởng thành về tư duy.
Ba mong các con có nhiều kiến thức. Nhưng ba mong hơn nữa các con trở thành những người biết suy nghĩ. Bởi kiến thức hôm nay có thể ngày mai đã cũ. Công nghệ hôm nay có thể ngày mai đã thay đổi. Những câu trả lời hôm nay có thể một ngày nào đó không còn đúng nữa. Nhưng một người biết đặt câu hỏi, biết học, biết kiểm chứng và biết tự suy nghĩ thì dù thế giới thay đổi thế nào, người ấy vẫn có thể tìm đường. Ba không mong các con lúc nào cũng nghĩ giống ba. Ba chỉ mong các con đừng bao giờ giao việc suy nghĩ của mình cho người khác.
Thương các con.
Ba Dũng