Mục tiêu của chương
Sau khi học xong chương này, người đọc sẽ:
• Biết lựa chọn vị trí thích hợp để trồng nấm.
• Thiết kế khu vực trồng phù hợp với quy mô sản xuất.
• Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ trước khi bắt đầu.
• Hiểu các yêu cầu về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và thông gió.
• Tránh những sai lầm phổ biến khi bố trí khu vực trồng.
Vì sao phải chuẩn bị khu vực trồng?
7
Nhiều người cho rằng chỉ cần có bã mía và meo giống là có thể trồng nấm thành công. Thực tế, môi trường xung quanh ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của hệ sợi nấm và quá trình hình thành quả thể.
Một khu vực trồng phù hợp sẽ giúp duy trì nhiệt độ ổn định, giữ được độ ẩm cần thiết, thông gió tốt và hạn chế sự xâm nhập của côn trùng, nấm bệnh.
Việc đầu tư hợp lý ngay từ đầu sẽ giúp giảm đáng kể công chăm sóc và tăng tỷ lệ thành công của mỗi vụ trồng.
Yêu cầu đối với khu vực trồng
Khu vực trồng nên đáp ứng các điều kiện sau.
Thoáng mát nhưng không có gió lùa mạnh.
Không bị ánh nắng chiếu trực tiếp vào mô nấm.
Không bị ngập nước khi mưa lớn.
Có nguồn nước sạch thuận tiện cho việc tưới.
Có khả năng che chắn khi thời tiết thay đổi.
Nền trồng bằng phẳng, dễ vệ sinh và dễ thoát nước.
Nếu trồng trong sân vườn, nên chọn nơi có bóng râm tự nhiên hoặc làm mái che bằng lưới lan.
Những vị trí không nên sử dụng
Không nên bố trí mô nấm tại những nơi sau.
Dưới mái tôn hấp thụ nhiều nhiệt mà không có lớp cách nhiệt.
Sát chuồng chăn nuôi.
Khu vực thường xuyên có khói hoặc bụi.
Nơi bị đọng nước sau mưa.
Vị trí có gió mạnh thổi trực tiếp vào mô nấm.
Những điều kiện này làm môi trường biến động lớn, ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ sợi nấm.
Quy mô trồng phù hợp cho người mới bắt đầu
Không nên trồng quá nhiều ngay trong vụ đầu tiên.
Có thể tham khảo quy mô sau.
| Quy mô | Lượng bã mía | Mục đích |
|---|---|---|
| Nhỏ | 10 đến 20 kg | Học kỹ thuật |
| Gia đình | 30 đến 50 kg | Thực hành ổn định |
| Bán thương mại | 100 đến 300 kg | Tăng thu nhập |
| Thương mại | Trên 500 kg | Sản xuất thường xuyên |
Đối với người mới, quy mô khoảng 20 đến 30 kg bã mía là phù hợp để dễ theo dõi và điều chỉnh kỹ thuật.
Thiết kế khu vực trồng đơn giản
6
Khu vực trồng nên chia thành ba phần.
Khu chuẩn bị nguyên liệu.
Đây là nơi ngâm bã mía, phối trộn và xử lý giá thể.
Khu nuôi trồng.
Là nơi đặt các mô nấm sau khi cấy meo.
Khu vệ sinh và bảo quản dụng cụ.
Dùng để chứa bình tưới, nhiệt kế, ẩm kế, meo giống và các vật dụng khác.
Việc tách riêng các khu vực giúp giảm nguy cơ nhiễm tạp và thuận tiện trong quá trình chăm sóc.
Chuẩn bị dụng cụ
Các dụng cụ cơ bản gồm:
Thùng hoặc bể để ngâm bã mía.
Xẻng hoặc cào để đảo nguyên liệu.
Thùng tưới hoặc bình phun sương.
Nhiệt kế.
Ẩm kế.
Cân điện tử.
Dao hoặc kéo sạch.
Găng tay.
Bạt hoặc tấm phủ.
Lưới che nắng.
Các dụng cụ cần được vệ sinh trước mỗi vụ trồng nhằm hạn chế nguồn bệnh.
Thiết bị nên có
Đối với quy mô gia đình, chỉ cần đầu tư thêm một số thiết bị đơn giản nhưng rất hữu ích.
Nhiệt kế môi trường.
Ẩm kế.
Máy phun sương cầm tay.
Quạt thông gió công suất nhỏ.
Các thiết bị này giúp kiểm soát điều kiện nuôi trồng chính xác hơn và giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm cảm tính.
Điều kiện môi trường thích hợp
| Yếu tố | Giá trị khuyến nghị |
|---|---|
| Nhiệt độ môi trường | 28 đến 32°C |
| Độ ẩm không khí | 85 đến 95% |
| Ánh sáng | Tán xạ nhẹ |
| Thông gió | Thường xuyên, không có gió lùa mạnh |
Đây là các giá trị tham khảo. Trên thực tế, cần điều chỉnh linh hoạt theo điều kiện thời tiết và giai đoạn phát triển của nấm.
Lưu ý kỹ thuật
Khu vực trồng sạch sẽ không đồng nghĩa với việc phải kín hoàn toàn.
Nếu không khí không được lưu thông, khí carbon dioxide sẽ tích tụ quanh mô nấm. Khi nồng độ khí này tăng cao, hệ sợi phát triển chậm và quả thể dễ bị biến dạng.
Thông gió hợp lý luôn quan trọng hơn việc che kín tuyệt đối.
Sai lầm thường gặp
Đặt mô nấm sát nền đất ẩm.
Để ánh nắng chiếu trực tiếp vào mô.
Che phủ quá kín trong nhiều ngày.
Không bố trí lối đi giữa các mô nấm.
Để nước tưới đọng quanh khu vực trồng.
Những sai lầm này thường làm tăng độ ẩm cục bộ, giảm lưu thông không khí và tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển.
Kinh nghiệm thực tế
Đối với mô hình quy mô hộ gia đình, không nhất thiết phải xây dựng nhà trồng kiên cố ngay từ đầu.
Một khung đơn giản bằng tre, gỗ hoặc sắt nhẹ, phủ lưới lan và bạt che mưa đã có thể đáp ứng tốt yêu cầu kỹ thuật nếu bảo đảm thông gió, thoát nước và hạn chế ánh nắng trực tiếp.
Khi đã tích lũy đủ kinh nghiệm và mở rộng quy mô, có thể đầu tư nhà trồng chuyên dụng để kiểm soát điều kiện môi trường tốt hơn.
Những điều cần ghi nhớ
Môi trường trồng quyết định rất lớn đến tỷ lệ thành công của vụ nấm.
Khu vực trồng cần thông thoáng, sạch sẽ và dễ kiểm soát độ ẩm.
Không nên đầu tư quy mô lớn ngay trong vụ đầu tiên.
Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ trước khi bắt đầu sẽ giúp quá trình sản xuất thuận lợi hơn.
Thông gió hợp lý là yếu tố quan trọng không kém việc duy trì độ ẩm.
Gợi ý hình minh họa
Để người đọc dễ hình dung, chương này nên có khoảng 10 hình minh họa theo trình tự sau:
Hình 3.1. Ví dụ khu vực trồng nấm quy mô hộ gia đình.
Hình 3.2. Khu vực trồng không đạt yêu cầu do nắng chiếu trực tiếp.
Hình 3.3. Sơ đồ bố trí khu chuẩn bị nguyên liệu, khu nuôi trồng và khu vệ sinh dụng cụ.
Hình 3.4. Các dụng cụ cơ bản cần chuẩn bị.
Hình 3.5. Nhiệt kế và ẩm kế sử dụng trong nhà trồng.
Hình 3.6. Ví dụ mô nấm được bố trí có khoảng cách hợp lý.
Hình 3.7. Hệ thống che bằng lưới lan.
Hình 3.8. Lối đi giữa các mô nấm.
Hình 3.9. Ví dụ nền trồng thoát nước tốt.
Hình 3.10. Mô hình hoàn chỉnh quy mô khoảng 50 kg bã mía.