Đỗ Đức Dũng 25/5/2026
Tôi xây dựng series này để vừa cập nhật các thông tin liên quan đến chỉ đạo của lãnh đạo cấp trên liên quan đến công tác tài nguyên nước, thủy lợi, môi trường, chuyển đổi số,… trong thời gian gần đây đồng thời muốn kiểm tra việc sử dung Chatbot mà tôi xây dựng từ AI ChatGPT có phù hợp không. Nội dung dưới đây của tôi không chính thống chỉ để thử nghiệm, nếu có sử dụng thì xin hãy kiểm tra lại.
Tôi sẽ tiếp tục cập nhật nội dung này định kỳ có thể theo ngày, theo tuần, và tháng khi có thời gian.
250526 – Chỉ đạo lãnh đạo cấp trên – Mục tiêu: Chủ đề 01 – Công tác tài nguyên nước, thủy lợi, môi trường, chuyển đổi số
Thông tin sử dụng trong tài liệu này được ấn định phải tập hợp từ các nguồn tin chính thống mà tôi cung cấp như: Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, Báo Nhân Dân, Báo điện tử Chính phủ, Cổng thông tin Quốc hội, TTXVN, VTV, VOV và một số báo chính thống khác. Bản tổng hợp dưới đây cập nhật theo tình hình đến 25/5/2026; lưu ý từ tháng 4/2026, Quốc hội khóa XVI đã bầu đồng chí Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước, đồng chí Lê Minh Hưng giữ chức Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2026–2031, và đồng chí Trần Thanh Mẫn tiếp tục giữ chức Chủ tịch Quốc hội khóa XVI.
1. Tư tưởng, quan điểm chỉ đạo xuyên suốt
Một là, tài nguyên nước được nhìn nhận như yếu tố nền tảng của an ninh quốc gia, an ninh con người và phát triển bền vững. Kết luận số 36-KL/TW của Bộ Chính trị xác định bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn đập, hồ chứa là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài; mục tiêu là chủ động tích trữ, điều hòa, khai thác hiệu quả nguồn nước, bảo đảm an toàn hồ đập, ứng phó thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu, đồng thời khắc phục suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm nguồn nước.
Hai là, quản trị nước phải chuyển từ tư duy “khai thác – sử dụng” sang “quản trị tổng hợp, điều hòa, phân phối, phục hồi và phát triển nguồn nước”. Luật Tài nguyên nước số 28/2023/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2024, là bước thể chế hóa quan trọng, đặt quản lý, bảo vệ, điều hòa, phân phối, phục hồi, phát triển, khai thác và sử dụng tài nguyên nước trong một chỉnh thể thống nhất.
Ba là, thủy lợi và phòng chống thiên tai được định hướng theo tư duy đa mục tiêu, liên vùng, dài hạn. Quy hoạch phòng, chống thiên tai và thủy lợi thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến 2050 được Thủ tướng phê duyệt tại Quyết định 847/QĐ-TTg; sau đó Quyết định 145/QĐ-TTg ban hành kế hoạch, chính sách và giải pháp thực hiện quy hoạch. Điều này cho thấy chỉ đạo của Chính phủ không dừng ở quy hoạch kỹ thuật, mà gắn thủy lợi với an ninh nguồn nước, an toàn dân cư, sản xuất nông nghiệp, môi trường sinh thái và thích ứng khí hậu.
Bốn là, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu được đặt trong yêu cầu phát triển nhanh nhưng bền vững. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 122/NQ-CP để thực hiện Kết luận 81-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa XI về chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Trong định hướng xanh, Chính phủ tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 là cam kết hành động của Việt Nam, coi chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và giảm phát thải là xu thế tất yếu, lựa chọn chiến lược.
Năm là, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chính của mô hình tăng trưởng mới và quản trị quốc gia hiện đại. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yếu tố quyết định để đất nước phát triển giàu mạnh trong kỷ nguyên mới. Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết 71/NQ-CP cập nhật Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 57, trong đó yêu cầu hoàn thiện thể chế, xây dựng nền tảng số, công cụ số để đo lường nhiệm vụ chuyển đổi số và đưa chuyển đổi số vào quản trị mọi ngành, lĩnh vực.
2. Các chỉ đạo nổi bật gần đây theo từng lĩnh vực
2.1. Tài nguyên nước, an ninh nguồn nước
Trục chỉ đạo nổi bật là bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia, an toàn đập hồ chứa, quản trị lưu vực sông và kiểm soát ô nhiễm nguồn nước. Kết luận 36-KL/TW chỉ rõ các hạn chế như quản trị nguồn nước còn yếu, ô nhiễm nguồn nước gia tăng, nhiều công trình thủy lợi xuống cấp, phát triển công nghiệp – đô thị chưa gắn chặt với bảo đảm an ninh nguồn nước. Từ đó, Bộ Chính trị yêu cầu hoàn thiện pháp luật, kiện toàn bộ máy quản lý nước thống nhất, thu hút nguồn lực đầu tư công trình liên kết nguồn nước liên tỉnh, liên vùng, hồ chứa đa mục tiêu, hạ tầng thủy lợi và cấp nước sinh hoạt.
Về thể chế thực thi, Chính phủ ban hành Nghị định 136/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, bao gồm các chương về thủy lợi, tài nguyên nước, môi trường, khí tượng thủy văn, viễn thám và quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển, hải đảo. Đây là bước chuyển từ quản lý tập trung nặng thủ tục sang phân cấp rõ trách nhiệm cho bộ, ngành, địa phương.
2.2. Thủy lợi, phòng chống thiên tai, an toàn hồ đập
Quan điểm chỉ đạo gần đây là đổi mới quy hoạch thủy lợi theo hướng đa mục tiêu, thích ứng cực đoan khí hậu, tăng khả năng chống chịu của hệ thống công trình. Quy hoạch phòng, chống thiên tai và thủy lợi đến 2030, tầm nhìn 2050 cùng kế hoạch thực hiện sau đó tạo khung cho đầu tư, nâng cấp hệ thống thủy lợi, đê điều, hồ chứa, công trình tiêu thoát nước, kiểm soát lũ, hạn, mặn.
Trong điều chỉnh quy hoạch 6 vùng ngày 04/4/2026, Chính phủ tiếp tục lồng ghép phát triển xanh, bền vững, hiệu quả cao theo đặc thù từng vùng; riêng Đồng bằng sông Cửu Long được định hướng là trung tâm kinh tế nông nghiệp bền vững, hiệu quả cao của quốc gia, khu vực và thế giới. Đây là cơ sở quan trọng để gắn thủy lợi – tài nguyên nước với tái cơ cấu nông nghiệp, thích ứng hạn mặn, sụt lún, nước biển dâng.
2.3. Môi trường, ô nhiễm nước, kinh tế tuần hoàn
Các chỉ đạo gần đây thể hiện rõ tinh thần không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng và xử lý các điểm nóng ô nhiễm theo hướng cấp bách, có trách nhiệm cụ thể. Ngày 24/1/2025, Thủ tướng ban hành Chỉ thị 2/CT-TTg về các giải pháp cấp bách tăng cường kiểm soát và xử lý ô nhiễm môi trường nước một số lưu vực sông. Ngày 12/7/2025, Thủ tướng tiếp tục ban hành Chỉ thị 20/CT-TTg về nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt ngăn chặn, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường.
Năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 67/NQ-CP triển khai Nghị quyết 247/2025/QH15 của Quốc hội về tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường. Điều này cho thấy vai trò giám sát, lập pháp của Quốc hội được nối kết với điều hành của Chính phủ nhằm tạo chuyển biến thực chất trong thực thi pháp luật môi trường.
Về kinh tế tuần hoàn và tiêu dùng bền vững, Công điện 17/CĐ-TTg ngày 20/2/2025 yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp triển khai đồng bộ các giải pháp về kinh tế tuần hoàn, sản xuất – tiêu dùng bền vững, tăng trưởng xanh, phân loại rác tại nguồn, tái sử dụng – tái chế chất thải, khu công nghiệp sinh thái và chuỗi tuần hoàn.
2.4. Chuyển đổi số, dữ liệu, đổi mới sáng tạo trong quản trị ngành
Chỉ đạo nổi bật nhất là chuyển từ xây dựng nền tảng sang tạo kết quả cụ thể cho người dân, doanh nghiệp và quản trị nhà nước. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh năm 2026 phải là năm “hành động đột phá”, chuyển từ nền tảng sang kết quả, từ chính sách sang sản phẩm, từ ý tưởng sang giá trị thực tế cho người dân và doanh nghiệp.
Tại phiên họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tháng 3/2026, kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ rõ vẫn còn điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, dữ liệu, thị trường công nghệ, nguồn nhân lực và tổ chức thực thi; đồng thời yêu cầu Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan rà soát pháp luật, bổ sung các vấn đề cấp bách vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh.
Thủ tướng Lê Minh Hưng, tại sự kiện ngày 18/5/2026, nhấn mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”, đồng thời triển khai cụ thể Nghị quyết 57-NQ/TW và danh mục công nghệ chiến lược quốc gia. Phiên họp Ban Chỉ đạo Chính phủ tháng 5/2026 cho thấy việc triển khai đã có kết quả bước đầu: đến 03/5/2026, trong tổng số 1.136 nhiệm vụ theo các chương trình, nghị quyết và kết luận liên quan, đã hoàn thành 662 nhiệm vụ, đạt 58,3%.
3. Hệ thống hóa thành các nhóm định hướng chỉ đạo thời gian tới
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế quản trị tài nguyên nước và môi trường theo hướng đồng bộ, phân cấp, minh bạch. Trọng tâm là triển khai hiệu quả Luật Tài nguyên nước 2023, các nghị định hướng dẫn, cơ chế phân quyền – phân cấp, đồng thời bảo đảm dữ liệu tài nguyên nước, môi trường, khí tượng thủy văn được kết nối liên thông phục vụ điều hành.
Thứ hai, ưu tiên an ninh nguồn nước như một cấu phần của an ninh quốc gia. Các nhiệm vụ lớn gồm điều hòa, phân phối nguồn nước; bảo vệ nguồn nước sinh hoạt; xử lý ô nhiễm lưu vực sông; đầu tư công trình liên kết nguồn nước; bảo đảm an toàn đập, hồ chứa; tăng năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai liên quan đến nước.
Thứ ba, phát triển thủy lợi hiện đại, đa mục tiêu, thích ứng biến đổi khí hậu. Thủy lợi không chỉ phục vụ tưới tiêu mà còn phải gắn với cấp nước sinh hoạt, tiêu thoát nước đô thị – nông thôn, kiểm soát lũ, hạn, mặn, phòng chống sạt lở, bảo vệ hệ sinh thái và tái cơ cấu nông nghiệp vùng.
Thứ tư, xử lý ô nhiễm môi trường theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, trách nhiệm rõ ràng. Các lưu vực sông ô nhiễm, đô thị lớn, khu công nghiệp, làng nghề, điểm nóng rác thải – nước thải sẽ tiếp tục là trọng tâm kiểm tra, giám sát và xử lý. Cùng với đó là thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, phân loại rác tại nguồn, tín dụng xanh, sản xuất – tiêu dùng bền vững.
Thứ năm, chuyển đổi số phải đi vào quản trị thực chất của ngành nông nghiệp và môi trường. Định hướng lớn là xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên nước, môi trường, thủy lợi, thiên tai; ứng dụng viễn thám, AI, IoT, mô hình số lưu vực sông, bản đồ ngập lụt – hạn mặn; kết nối dữ liệu từ trung ương đến địa phương để hỗ trợ ra quyết định nhanh, đúng và dựa trên bằng chứng.
Thứ sáu, gắn tài nguyên nước – môi trường – chuyển đổi số với mục tiêu tăng trưởng mới. Tinh thần chỉ đạo hiện nay là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không đứng riêng lẻ, mà phải trở thành động lực nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, chất lượng dịch vụ công, khả năng chống chịu của nền kinh tế và đời sống nhân dân.
4. Nhận định khái quát
Có thể khái quát tư tưởng chỉ đạo của lãnh đạo cấp cao gần đây trong bốn cụm từ: an ninh nguồn nước – thủy lợi đa mục tiêu – môi trường bền vững – quản trị số hiện đại. Điểm mới nổi bật là các lĩnh vực này không còn được tiếp cận riêng rẽ, mà được đặt trong một chỉnh thể phát triển: tài nguyên nước là nền tảng; thủy lợi là hạ tầng thích ứng; môi trường là giới hạn phát triển; chuyển đổi số là phương thức quản trị; khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực thực thi.