Chuyên mục: Suy ngẫm về cuộc sống
Excerpt gợi ý: Một vài suy ngẫm sau hơn 30 năm học tập, làm việc và trải nghiệm: điều gì thật sự còn lại sau những chặng đường đã đi qua?
Có những lúc, khi đi qua một chặng đường đủ dài, con người ta bắt đầu tự hỏi: sau tất cả những năm tháng học tập, làm việc, cố gắng, bận rộn, lo toan và trưởng thành, điều gì thật sự còn lại?
Hơn 30 năm không phải là một quãng thời gian ngắn. Đó là cả một hành trình với nhiều giai đoạn: tuổi trẻ học tập, những năm đầu vào nghề, những chuyến đi công tác, những dự án, những cuộc họp, những báo cáo, những lần quyết định, những niềm vui, những áp lực, những thành công, những điều chưa trọn vẹn và cả những khoảng lặng riêng tư.
Khi còn trẻ, có lẽ ta thường nghĩ nhiều đến việc phải làm được điều gì đó thật rõ ràng: học tốt, có công việc ổn định, có vị trí, có thành tựu, có sự ghi nhận. Những điều ấy không sai. Chúng là động lực để mỗi người phấn đấu, trưởng thành và khẳng định mình.
Nhưng càng đi xa, ta càng nhận ra rằng cuộc sống không chỉ được đo bằng chức danh, thành tích hay những gì người khác nhìn thấy bên ngoài.
Điều còn lại sâu hơn có lẽ là những gì đã âm thầm hình thành bên trong mình: cách ta nhìn cuộc đời, cách ta đối xử với con người, cách ta giữ gìn lòng tự trọng, cách ta vượt qua khó khăn, cách ta học từ sai lầm, cách ta biết ơn những gì đã nhận được và cách ta bình thản trước những điều không như mong muốn.
Sau hơn 30 năm, tôi nhận ra rằng có những giá trị càng giản dị lại càng bền vững.
Đó là gia đình.
Dù đi đâu, làm gì, bận rộn đến đâu, gia đình vẫn là nơi lặng lẽ nâng đỡ con người. Có những thành công nếu không có người thân chia sẻ thì niềm vui cũng không trọn vẹn. Có những khó khăn nếu không có gia đình làm điểm tựa thì ta rất dễ mệt mỏi và chênh vênh.
Gia đình không phải lúc nào cũng được nói đến trong những bản báo cáo hay lý lịch công tác, nhưng trong đời sống thật, đó là nền móng rất sâu của mỗi người. Ở đó có tình thương, sự hy sinh, những bữa cơm, những lời nhắc nhở, những lo lắng thầm lặng và những điều bình dị mà khi đi xa hoặc khi lớn tuổi hơn ta mới thấy quý.
Đó là bạn bè và đồng nghiệp.
Trong hành trình cuộc đời, có nhiều người chỉ đi cùng ta một đoạn, nhưng đoạn đường ấy vẫn có ý nghĩa. Có người giúp ta một bài học. Có người cho ta một cơ hội. Có người cùng ta vượt qua một giai đoạn khó. Có người chỉ bằng một cuộc trò chuyện cũng làm ta thay đổi cách nhìn.
Thời gian làm cho nhiều mối quan hệ thưa dần, nhưng cũng làm hiện rõ những tình cảm thật. Đến một lúc nào đó, ta không còn cần quá nhiều mối quan hệ ồn ào. Ta trân trọng hơn những kết nối chân thành, những người còn nhớ đến nhau bằng sự tử tế, tôn trọng và quý mến.
Đó là công việc.
Công việc không chỉ để mưu sinh. Với nhiều người, công việc còn là nơi hình thành nhân cách nghề nghiệp. Qua công việc, ta học được sự kỷ luật, trách nhiệm, kiên trì, khiêm tốn và tinh thần hợp tác. Ta học cách đối diện với áp lực, với giới hạn của bản thân, với những yêu cầu không dễ dàng và với những khác biệt trong quan điểm.
Một công việc có ý nghĩa không nhất thiết phải luôn đem lại cảm giác nhẹ nhàng. Nhiều khi chính những công việc khó, những nhiệm vụ áp lực, những lần phải suy nghĩ đến mất ngủ lại là những điều giúp ta trưởng thành hơn.
Nhưng sau cùng, công việc cũng nhắc ta một điều: đừng để mình chỉ sống như một cỗ máy hoàn thành nhiệm vụ. Làm việc cần trách nhiệm, nhưng sống cũng cần sự cân bằng. Có lúc cần tiến lên, có lúc cần dừng lại để nhìn rõ mình đang đi đâu và vì điều gì.
Đó là tri thức.
Tri thức không chỉ là bằng cấp, sách vở hay những điều ta đã học chính quy. Tri thức còn đến từ thực tế, từ những lần sai, từ những cuộc trao đổi, từ một chuyến đi, từ một người thầy, một đồng nghiệp, một người dân địa phương, một dòng sông, một mùa hạn, một trận lũ hay một tình huống bất ngờ trong công việc.
Càng học, ta càng thấy mình còn nhiều điều chưa biết. Càng làm, ta càng hiểu rằng thế giới phức tạp hơn những mô hình đơn giản trong đầu mình. Càng trải nghiệm, ta càng thấy sự khiêm tốn là cần thiết.
Một người giữ được tinh thần học hỏi là người vẫn còn trẻ trong tư duy, dù tuổi đời đã đi qua nhiều năm tháng.
Đó là ký ức.
Ký ức là phần rất đặc biệt của đời sống. Có những ký ức đến từ những điều lớn lao, nhưng cũng có nhiều ký ức đến từ những điều rất nhỏ: một con đường quen, một buổi sáng đi công tác, một lần ngồi bên dòng sông, một bức ảnh cũ, một cuộc gặp lại bạn bè, một chuyến đi cùng gia đình, một câu nói của người thân, một ánh mắt, một nụ cười.
Khi còn bận rộn, ta có thể không để ý. Nhưng theo thời gian, ký ức trở thành tài sản tinh thần. Nó giúp ta biết mình đã đi qua những gì, đã gặp những ai, đã nhận được bao nhiêu điều tốt đẹp và đã trưởng thành như thế nào.
Đó cũng là lý do tôi muốn blog này có một phần dành cho ký ức. Không phải để níu giữ quá khứ, mà để biết ơn quá khứ. Không phải để sống lại những ngày đã qua, mà để những ngày đã qua tiếp tục soi sáng cho hiện tại.
Sau hơn 30 năm, tôi cũng nhận ra rằng cuộc sống không phải lúc nào cũng đi theo kế hoạch của mình.
Có những điều ta mong muốn nhưng không đạt được. Có những việc ta đã cố gắng rất nhiều nhưng kết quả không như kỳ vọng. Có những người từng thân thiết rồi xa dần. Có những cơ hội đến rồi đi. Có những điều khi xảy ra ta tưởng là mất mát, nhưng sau này lại hiểu đó là một phần của trưởng thành.
Vì vậy, sống lâu hơn không chỉ là có thêm tuổi, mà là học cách chấp nhận nhiều hơn.
Chấp nhận rằng không phải điều gì cũng hoàn hảo.
Chấp nhận rằng con người ai cũng có giới hạn.
Chấp nhận rằng có những chuyện phải cần thời gian mới hiểu.
Chấp nhận rằng bình yên đôi khi quan trọng hơn thắng thua.
Chấp nhận rằng tử tế với người khác và với chính mình là điều rất cần thiết.
Điều còn lại sau hơn 30 năm, với tôi, không phải là một câu trả lời duy nhất.
Đó là tổng hòa của nhiều điều: gia đình, công việc, tri thức, ký ức, bạn bè, đồng nghiệp, những vùng đất đã đi qua, những bài học đã nhận được, những người đã gặp, những điều đã làm được và cả những điều chưa làm được.
Nhưng nếu phải nói thật ngắn, tôi nghĩ điều còn lại là: lòng biết ơn và mong muốn tiếp tục sống có ích.
Biết ơn gia đình đã luôn là điểm tựa.
Biết ơn thầy cô, đồng nghiệp, bạn bè và những người đã đồng hành.
Biết ơn công việc đã cho mình cơ hội học hỏi và trưởng thành.
Biết ơn những khó khăn đã giúp mình mạnh mẽ hơn.
Biết ơn cuộc sống vì vẫn còn cho mình cơ hội để học, để viết, để chia sẻ và để kết nối.
Ở giai đoạn này, tôi không nghĩ blog là nơi để khẳng định mình. Tôi xem đây là một không gian nhỏ để ghi lại những điều còn đọng lại: một kinh nghiệm nghề nghiệp, một suy nghĩ về cuộc sống, một kỷ niệm gia đình, một câu chuyện về bạn bè, một bài học từ công việc, một điều mới học được từ công nghệ.
Có thể những điều ấy không lớn lao, nhưng nếu được viết ra một cách chân thành, chúng vẫn có giá trị.
Bởi vì cuộc sống, sau cùng, không chỉ được tạo nên bởi những sự kiện lớn. Cuộc sống được tạo nên bởi những điều ta đã yêu thương, đã cố gắng, đã học hỏi, đã gìn giữ và đã trao lại cho người khác.
Sau hơn 30 năm, tôi vẫn muốn tiếp tục học, tiếp tục làm, tiếp tục viết, tiếp tục chia sẻ và tiếp tục trân trọng những điều giản dị quanh mình.
Và có lẽ, đó cũng là một cách sống đẹp.
Đỗ Đức Dũng